Allemaal kleuren. Allemaal stukjes. Het lijken wel kraaltjes. Of glas. Even draaien en het ziet er weer totaal anders uit. Als kind was ik diep onder de indruk van een cadeautje wat ik kreeg: een caleidoscoop. Zo’n buis waar je in kon kijken en meteen werd meegezogen in wereld van kleuren, vormen en patronen. Een wereld die, door aan de buis te draaien, compleet veranderde. Magisch!
Later ontdekte ik dat, als je goed keek, er minder kraaltjes in zaten dan het leek. Een ingebouwde spiegel zorgde dat de kraaltjes werden weerspiegeld waardoor er een patroon ontstond. Dat was even een kleine teleurstelling, maar de magie bleef voor mij. Misschien wel omdat ik er zelf voor kon zorgen dat wat ik zag kon veranderen.
Toen ik jaren geleden kennis maakte met Internal Family Systems, IFS, leerde ik over de verschillende delen in ons, onze sub-persoonlijkheden en de Self. Ik zag de vergelijking met de caleidoscoop. Al die verschillende delen met mooie, verschillende kwaliteiten als kraaltjes in verschillende kleuren. En de Self die, als regisseur van de delen, is dan natuurlijk de hand die draait en zo verschillende patronen kan creëren, als een samenwerking tussen sub-persoonlijkheden.
Maar hoe passen de beschermende delen van IFS hierin? Onze ooit ‘onbespoten’ sub-persoonlijkheden die door overweldigende gebeurtenissen een beschermende rol op zich hebben ‘moeten’ nemen? En hoe passen de verbannen delen in dit plaatje? Al zoekend kwam de vergelijking met een glas-in-loodraam in me op. Eveneens kleurrijke stukjes glas die samen wel een beeld creëren, maar niet direct met elkaar verbonden zijn. Door het tussenliggende lood zijn ze van elkaar afgesloten. Heel functioneel natuurlijk, maar niet echt flexibel en speels.
Met een beetje fantasie zou je in het lood onze beschermers kunnen zien. Beschermers die het systeem hebben overgenomen en een overtuigend, vastomlijnd beeld hebben gecreëerd door andere delen klem te zetten, waaronder de verbannen. Soms uit het niets, of als het hard waait, ontstaat er druk en spanning in het glas-in-loodraam. Als die druk te groot wordt of de spanning aanhoudt, dan ontstaan er barsten in het glas. Of delen komen los of springen eruit, waardoor een gat ontstaat.
Hoe mooi het glas-in-loodraam er ook kan uitzien, misschien verlangen al die stukjes glas wel naar een leven in een caleidoscoop. Waarin ze veilig geborgen zijn en vertrouwen op de hand die ze leidt en doet bewegen. Om te kunnen zijn wat ze zijn. En kunnen worden wat ze willen.
Oké, nu stop ik. Want er dient zich een vergelijking met Barbapapa aan…